Avontuur, wildernis, verborgen schatten, gevaarlijke dieren en spannende legendes: wie die elementen weet te combineren, is verzekerd van kijkcijfersucces. En als je daar nog een wetenschappelijk verantwoord sausje aan kan geven, overstijg je het niveau van de Expeditie Robinsons van deze wereld.

Dat is precies wat de nieuwste BBC-productie doet: documentairemaker Ken James gaat in de jungle van Ecuador op zoek naar een verborgen incaschat. In zijn kielzorg volgen onder andere een incahistoricus, die vooraf allerlei kaarten en legendes bestudeerde. En twee jonge Vlaamse biologen, zo las ik op De Standaard Online.  Frederik Thoelen, een vogelspecialist, werkt in het gewone leven in een opvangcentrum voor gewonde wilde dieren in Opglabbeek.

Zijn kompaan Brecht Engelin is niet alleen bioloog, maar ook een natuurfotograaf. Half augustus vertrokken ze naar het oerwoud, ze vertellen over hun belevenissen, maar vooral over de schitterende natuur, op hun blog.

En wat is er nu aan van die incaschat? Eerst de legende. In 1532 slaagde conquistador Francisco Pizarro erin om de incakeizer Atahualpa gevangen te nemen. Atahualpa overtuigde Pizarro hem vrij te laten in ruil voor een gigantische hoeveelheid goud. Dat goud werd massaal aangevoerd, maar toch executeerde Pizarro de incakeizer. Intussen was het laatste goud – 750 ton – nog onderweg. Maar toen de dragers hoorden dat hun keizer gedood was, verstopten ze hun kostbare lading in het ontoegankelijke Llanganates-gebergte. De schat werd vergeten, tot een Spaanse avonturier, Valverde, ernaartoe werd geleid door zijn incavrouw. De man nam echter maar een klein deel van de schat mee terug naar Spanje. Op zijn sterfbed beschreef hij de route naar de schat, in wat sindsdien de Derrotero de Valverde  heet (hier vind je een vertaling in het Engels). Wie op zoek gaat naar de schat, verdwijnt echter op mysterieuze wijze. Een van de schattenzoekers laat echter een gedetailleerdere schatkaart achter. In 1860 stuit de Engelse plantkundige Richard Spruce op deze kaart, én op het geschrift van Valverde. Hij publiceert beide documenten in de Journal of Royal Geographical Society. In 1866 beweert schattenjager Barth Blake dat hij de incaschat heeft gevonden. Hij neemt alleen mee wat hij dragen kan, maar ook hij komt in mysterieuze omstandigheden om het leven.

Legende of waarheid? We weten alleszins zeker dat Atahualpa bergen goud bezat – dat staat te lezen in Spaanse verslagen. Daarin staat ook dat een groot konvooi met goud onderweg was. Of Valverde echt heeft bestaan, is een open vraag. Maar zijn routebschrijving is wel te volgen als je ze tegenover moderne kaarten van de regio legt.

De kans dat de schattenjagers van de BBC op tonnen goud stoten, is klein. Ofwel lag het er simpelweg nooit, of het is al lang gevonden en weggehaald, of het is verdwenen in de jungle – door aardbevingen, verzakkingen, overstromingen of andere natuurfenomenen.

De belofte van goud maakt het programma natuurlijk extra spannend. Al zal er allicht zo ook genoeg te beleven vallen. Het Llanganates Nationaal Park in de Andes heeft een ongelooflijke biodiversiteit, en dat er twee biologen mee zijn, doet verwachten dat daar heel wat aandacht naar zal gaan. Onderweg moet het team ook allerlei moeilijkheden overwinnen: er zijn nauwelijks paden door de jungle, een hardnekkige mist belemmert het zicht, de lucht zal ijler worden en hoogteziekte zal de kop opsteken.

Vandaag is het zover: het team, dat tot nu in het Yasuni Nationaal Park verbleef, trekt nu écht de Llanganates in.