Een vijftal jaar geleden begon ik te joggen. Een beetje sporten zou me ongetwijfeld goed doen en de keuze was snel gemaakt. Je kan het (bijna) overal doen, op momenten die je zelf bepaalt, en een paar goede loopschoenen zijn je grootste initiële kost. Vrij snel stelde ik vast dat ik een trend volgde. Ik nam onbewust deel aan de ‘tweede hardloopgolf’, een nieuwe explosie van hardlopers na de joggingrage uit de jaren tachtig. Helaas surfte ik na een tijd ook op een andere trend mee: die van de blessures. Van alle populaire sporten leveren alleen zaalvoetbal en squash meer blessureleed op. De meest courante hardloopaandoeningen zijn een gevolg van overbelasting en treffen vooral de onderbenen, het scheenbeen (shin splints), de voetzool of de achillespees. De achillespeesblessure is de nachtmerrie onder de runners, ze is pijnlijk – kan ik u verzekeren – en moeilijk te behandelen. Ongeveer de helft krijgt ermee te maken. Het risico neemt met de leeftijd toe.

Over hardlopen en bijbehorende blessures wordt veel zin en onzin verkondigd, en dat niet alleen door de sporters zelf, die graag uitgebreid hun ervaringen delen. Ook voor fysiotherapeuten en artsen is het vaak gissen naar oorzaken of beste behandelingen. Neem de achillespeesblessure. Vroeger werd vooral rust voorgeschreven of, voor intensieve sporters, een chirurgische ingreep waarbij slecht weefsel werd verwijderd en inkepingen in de lengte van de pees de weefselaangroei moesten bevorderen. De voorbije jaren dook een aantal nieuwe therapieën op, zoals injectie met bloedplaatjes (die tot weefselgroei aanzetten) of het aanbrengen van nachtspalken. De Nederlandse sportarts Robert-Jan de Vos onderzocht deze therapieën en kwam tot de conclusie dat ze niet helpen. Ook de gangbare operatie staat ter discussie, omdat niet iedereen ermee gebaat is. Volgens De Vos zijn de eenvoudige oefeningen ter versteviging van de pees nog het meest effectief: op een trapje staan en met je volle gewicht (eventueel verzwaard met een rugzak) de hiel op en neer bewegen. En wachten tot het beter gaat.

Hoe komen we toch aan al die blessures? Recente studies tonen aan dat de mens van nature een uitstekend afstandsloper is, die veel beter presteert dan andere zoogdieren. Meer en meer komt de sportschoen in het vizier  als bron van al dat hardlopersleed. De mens liep duizenden jaren blootsvoets of op dunne schoenzolen, pas in de jaren 1970 deed de sportschoen zijn intrede. In tegenstelling tot mensen die blootsvoets lopen, landen geschoeide hardlopers op hun hielen, waardoor de impact op de hielen en de benen merkelijk vergroot – ook al dienen die met lucht, gel en andere substanties gevulde zolen net om die schokken te dempen. In grote publieke hardloopwedstrijden zie je meer en meer (blanke) blootsvoetslopers opduiken, er worden clubs opgericht en fabrikanten bieden al sportschoenen met flinterdunne zolen aan, die dezelfde sensatie als blootsvoets garanderen.

Is sporten echt wel zo gezond? Moeten we als gek hardlopen om ons lekker te voelen? Feit is dat we in het Westen meer dan ooit alles binnen handbereik hebben. We brengen heel wat tijd zittend door, in de auto, op de trein en op het werk. Je hoeft voor weinig nog je deur uit, zelfs een ommetje naar de kiosk om wat tijschriften en kranten in te slaan is niet meer nodig. Onze mobiliteit is in pakweg vijftig jaar drastisch gewijzigd. Om aan de internationale sport- of beweegnormen (respectievelijk drie keer een half uur intensief sporten per week of dagelijks een halfuurtje matig bewegen) te voldoen, moet je dus wel in actie schieten. Nieuw onderzoek toont aan dat het beter is verschillende sportactiviteiten te combineren, dan in één discipline de grenzen te verleggen. Zoals ik zelf aan den lijve mocht ondervinden.