Er zijn twee belangrijke soorten van coma-achtige, 'bewustloosheids'-toestanden waarin patienten zich kunnen bevinden na bijvoorbeeld een zwaar verkeersongeluk. Er is enerzijds de minimally conscious state, en anderzijds de vegetatieve toestand.

Deze twee toestanden lijken meestal goed op elkaar, maar in de minimally conscious state is het mogelijk dat de patient na vele weken of maanden ontwaakt, terwijl mensen in een vegetatieve staat meestal niet meer herstellen en uiteindelijk sterven. Deze twee toestanden verschillen van coma in de zin dat de patient zijn ogen kan openen (hij is dus wakker, maar niet echt bewust), en dat er waak-en slaapcycli zijn. Dit komt niet voor bij coma.

Er is een nu nieuwe test gevonden om te achterhalen of dat mensen zich in een minimally conscious state of een vegetatieve toestand bevinden.

De test is verradelijk eenvoudig. Men laat een belletje rinkelen, en vervolgens blaast men lucht in de ogen van de patient, waardoor die met zijn ogen knippert. Na verloop van tijd zal de patient al met zijn ogen knipperen vanaf hij het belletje hoort. Een soort van schijnbare Pavlov reactie dus.

Maar niet helemaal. Tussen het belletje en het pufje wind zitten 500 milliseconden. Dat is te lang voor een Pavloviaanse reflex. Maw: wil de patient 'leren' dat er een windstoot volgt na het belletje en dat hij best met zijn ogen kan knipperen, dan moet hij over een soort van primitief bewustzijn beschikken dat lang genoeg kan onthouden dat het belletje gevolgd wordt door een oculaire windstoot. Kortom, de patienten die leren om op voorhand hun ogen te sluiten zouden toch minimaal bewust zijn.

Dankzij deze test kan men met 86 procent zekerheid voorspellen wie ooit nog uit zijn coma-achtige toestand zal geraken en wie niet.

Kris Verburgh