Low Impact RedactieOnze lunch en het klimaat
Een week lang schuift de Eos-redactie vlees en zuivel langs de kant. Een blogpost over groene boten, barbecue, biefstuk en broeikasgas.
Elk jaar trekt de Eos-redactie zich gedurende twee dagen terug op een geheime locatie om uw favoriete blad te evalueren en de krijtlijnen voor het komende jaar uit te zetten. Dit keer viel de keuze op een met slaapvertrekken, vergaderruimte en bar – er is ook ruimte voor ontspanning – uitgeruste boot in de Westhoek. Die was niet alleen erg gezellig maar bovendien ecologisch verantwoord want onder meer voorzien van zonnepanelen, zonneboiler, zonneschoorsteen, spaarlampen en – voor de liefhebbers – composttoilet, waarbij de ontlasting niet met tien liter drinkwater maar met een handvol hennepsnippers wordt uitgewuifd.
Omdat een mens van evalueren en vergaderen honger krijgt, schoven wij ‘s avonds aan voor een winterse barbecue op het dek. En dat is eigenlijk een beetje vreemd. Want hoewel onze gastheer niet had nagelaten ons op het groene karakter van zijn schuit te wijzen, werd over ons bezwaarlijk duurzaam te noemen avondmaal zedig gezwegen.
De cijfers liegen er nochtans niet om. Volgens het vaak geciteerde rapport Livestock’s long shadow van de Food and Agriculture Organistation (FAO) is de veeteelt goed voor 18 procent van de wereldwijde broeikasgasuitstoot. Dat komt vooral doordat natuurlijke vegetatie moet wijken voor weidegronden en akkers waarop voedergewassen worden geteeld. De koolstof die is opgeslagen in de planten komt daarbij in de atmosfeer terecht. In zijn nieuwe boek ‘Une écologie du bonheur’ wijst UCL-professor Eric Lambin de stijgende nood een weidegrond aan als een van de belangrijkste oorzaken van ontbossing in de tropen en het wetenschapsblad New Scientist meldde eerder dit jaar dat als we zouden overschakelen op een vleesarm dieet er 15 miljoen vierkante kilometer landbouwgrond zou vrijkomen. Reden daarvoor is dat het veel efficiënter is om gewassen rechtstreeks te consumeren, in plaats van ze eerst aan vee te voederen – omdat dieren voer niet volledig omzetten in vlees zijn per kilogram vlees, afhankelijk van de diersoort, meerdere kilo’s graan nodig.
Daarnaast zijn de dieren ook zelf een belangrijke bron van broeikasgassen. Uit mest komen stikstofoxiden vrij – volgens het FAO-rapport is de veeteelt goed voor 65 procent van de door de mens geproduceerde stikstofoxiden – en runderen en andere herkauwers sturen aanzienlijke hoeveelheden methaan de atmosfeer in.
Dat alles maakt dat een biefstuk van een paar honderd gram een even grote broeikasgasuitstoot met zich meebrengt als een ritje van 16 kilometer met de auto, zo stelden onderzoekers vorig jaar in Scientific American. Eenzelfde hoeveelheid varkensvlees komt overeen met een ritje van 2,5 kilometer en kippen scoren met een afstand van 640 meter het best.
U wil niet weten hoeveel kilometer de voltallige redactie tijdens die bewuste barbecue virtueel heeft afgelegd...
Iedereen vegetariër?
Ik begon deze blogpost niet met ons wedervaren met de groene schipper omdat ik de man in kwestie wil bekritiseren – het is immers al te makkelijk om wie inspanningen doet af te rekenen op wat hij niet doet – maar om aan te tonen hoe weinig we stilstaan bij de milieu-impact van ons voedsel. Het is duidelijk dat het meeste vlees dat afkomstig is uit de intensieve veehouderij wat dat betreft geen al te beste beurt maakt, ook al zal de hoeveelheid broeikasgassen die aan een lapje vlees kleven van studie tot studie wel wat verschillen. Ook op andere vlakken scoort vlees slecht: volgens het International Water Management Institute is voor de productie van 1 kilogram vlees 5000 tot 20.000 liter water nodig – ter vergelijking: 1 kilogram tarwe vraagt zo’n 1350 liter water.
Terwijl het laten staan van de auto en het zorgvuldig omspringen met water echter steeds meer wordt gestimuleerd en ingeburgerd raakt, lijkt een aanpassing van ons dieet moeilijker verteerbaar. Dat bleek onlangs nog toen econoom Nicholas Stern – bekend van het Stern Rapport over de relatie tussen klimaatverandering en economische ontwikkeling – voor opschudding zorgde door te pleiten voor vegetarisme als middel om de klimaatverandering tegen te gaan. Ook Lambin pleit in zijn boek voor vleesmatiging in de strijd tegen de klimaatverandering en andere milieuproblemen. Volgens hem hoeven we niet allemaal vegetariër te worden – dat lijkt ook weinig waarschijnlijk – maar zou wat minder vlees geen kwaad kunnen.
Zoals Raf eerder al aanhaalde hoeft het inderdaad allemaal niet zo zwart-wit te zijn. Dat blijkt niet alleen uit de Nederlandse vleeswijzer maar ook uit een rapport over het vervangen van vlees en zuivel doorandere eiwitbronnen dat het studiebureau Blonk Milieuadvies vorig jaaropstelde in opdracht van de Nederlandse regering. Daaruit blijktenerzijds dat ‘klimaatimpact’ van de meeste plantaardigevleesvervangers schommelt tussen 1 en 2,5 kilogram CO2-equivalenten*(CO2-eq.) per kilogram product en anderzijds dat die voor vlees sterkschommelt, van 2,6 kilogram CO2-eq. per kilogram voor kip, over 4,5kilogram CO2-eq. per kilogram voor varkensvlees tot 59 kilogram CO2-eq.per kilogram voor rundsvlees uit Brazilië - inlands rundvlees doet met15,9 CO2-eq. kilogram per kilogram wel beter.
Wie enkel om het klimaat bekommerd is, kan dus louter door zijn winkelwagentje wat selectiever vol te laden al een verschil maken. Op basis van die cijfers besluiten de onderzoekers dat alleen al door te kiezen voor minder ‘broeikasintensieve’ vleessoorten, een aanzienlijke reductie van de broeikasgasuitstoot kan worden bekomen – in het geval van Nederland 3,5 megaton CO2-eq. per jaar als enkel nog kip zou worden gegeten. Eén dag in de week plantaardig eten zou dan weer een besparing van 1,1 megaton CO2-eq. per jaar opleveren.
De Eos-redactie laat alvast voor één week vlees en zuivel – ook kaas scoort met 9 kg CO2-eq. per kilogram slecht – voor wat het is, om eens te zien wat dat geeft. Zelf ben ik al langer om andere redenen vegetariër, maar voor de meeste van mijn collega’s is een lunch zonder vlees of kaas een nieuwigheid die overwegend positief wordt onthaald. En dat is belangrijk, zeker met het ‘least effort, most impact’-verhaal van Els in het achterhoofd. Want net zoals het er bij ‘groene’ auto’s en energiezuinige huizen om draait om zonder comfortverlies minder energie te verbruiken en minder broeikasgassen uit te stoten, zullen ook veranderingen op ons bord niet tot minder ‘comfort’ (lees: smaak) mogen leiden als ze ingang willen vinden bij het brede publiek.
* Een eenheid die hoeveelheden van verschillende soorten broeikasgassen zoals methaan en stikstofoxiden, die per eenheid sterker bijdragen tot het broeikaseffect dan CO2, ‘herschalen’ naar een hoeveelheid CO2.
Dieter De Cleene, redacteur Eos-magazine
"De wraak van 2012"
Misschien denkt U te ontsnappen aan de wraak van 2012, wel U moet dan wel heel erg snel veranderen, in 2012 zal de guillotine opnieuw uitgevonden worden, vele hoofden zullen opnieuw over pleinen rollen.
In realiteit geef ik professoren dergelijke antwoorden; ....
Beste Manuel,
Ga je nu is vertellen hoe de Aarde echt werkt, ik kom nog weleens boeken tegen waarin je zegt dat te weten. Vervolgens lees ik dat je wel geleerd hebt hou je een koe in zijn staart te kijken ofwel hoe je een stukje geschiedenis op gooit met jou dialectische uitleg, maar ik lees totaal geen existentiële wijsheden.
Hoe kan dat nu Manuel ? Iedere vakman heeft de listen van het existentiële denken nodig! Het echte leven moet daarvan doortrokken zijn.
Het is toch echt zo dat een planeet zonder atmosfeer is overgeleverd aan de uitersten van de dag en de nacht.
Het is toch echt zo dat iedere meteoroloog leert dat de kosmische omgevingstemperatuur er toe doet.
Het is b.v. toch echt zo dat onze atmosfeer de grote transport weg is voor alle stoffen die het leven mogelijk maken.( incl CO2)
Het is toch echt zo dat het beginsel van Ernst Mach telt, dat alles rationeel bepaalt is, dus welke geschiedenis je ook vertelt het is leugen, we kunnen lang niet alles actualiseren, en kennis wordt nooit uit zichzelf gepopulariseerd, en kennis valideert niet uit zichzelf.
Vandaar dat ik maar weer met existentiële wijsheden kom, er is namelijk iets dat je moet voorkomen, het ressentiment.
Ressentiment ofwel `t Niet-wetensentiment is een psychische zelfvergiftiging in het zich vergissen omtrent waarden. In zijn onmacht de waarde van de ander te realiseren gaat men de waarde van de ander negeren. Deze aandrang, aandrift, dit zwaar overheersend *sentiment* heeft zeer ernstige gevolgen voor het weten. Deze auto-intoxicatie levert altijd een verkeerdheid in het streven op; .... waardoor men voor goed of het beste gaat houden wat slecht of minder goed is. In zijn onmacht de waarde van de ander te realiseren gaat men de waarde van de ander negeren. In de zotte-huizen van de politiek en de empirische wetenschap vinden ze het zelfs leuk om de zwakste partijen in onze samenleving achter het behang te plakken, met hun welsprekendheid en hun theorieën alsof die daartoe legitiem zijn. De natuur en haar opportunistische gebruikers kunnen zich helaas niet verbaal verdedigen tegen de zwakzinnige nihilistische politiek en de "theorie" van wetenschappers die elke nacht kennelijk op zijn "zwakzinnigst dromen" waardoor deze auto-intoxicatie een feit wordt.
Welk bewijs men ook levert dat de heren zwaar ziek zijn, het gaat op geen enkele wijze lukken de "koningen" en "keizers" de "overheersenden" van deze wereld te verplegen. Zelfs ik de gnosticus, die strijd tegen het opdringen van "schuld en boete", heeft er geen echte remedie voor. Nogthans is het enige weten dat ik heb; .... DAT DE NATUUR ZIJN EIGEN VOORKEUR HEEFT. En daar bedoel ik de natuur mee die gaat over zowel onze essentie als over onze existentie. Daarmee kunnen we gelijk een belangrijk element van het `t Niet-wetensentiment definieren; ....
1. DE ZWAKTE bij HET SENTIMENT IS DAARIN GELEGEN DAT MEN DENKT DAT
ESSENTIE EN EXISTENTIE GESCHEIDEN ZIJN.
Een wetenschap waar men werkt met de informatie die bestaat uit de ervaringen met de meervoudige dynamische werkelijkheid, daar moet je altijd naar zoeken.
En voor die zoektocht heb je discrete modellen nodig en je zintuigen, niets meer, niets minder.
GEEN ONEIGENLIJKE FANTASIE.
Of het in andere woorden te zeggen; ....Boole sprak onder andere de woorden dat,
... er kan geen algemene methode voor de oplossing van vraagstukken in de theorie van de kansberekening worden vastgesteld, die niet expliciet ... die universele wetten van het denken erkent, die de basis vormen voor elke redenering...Gaddamme, word hier niet gezegd dat fantasie blijft wat het is!
Bij Boole was het logische verbonden met het gegeven gebeurtenissen.
Bij de generale arrogante geesteszieken van de empirische wetenschap en de politiek helaas nog steeds niet!
Groeten, Leo
Voor wie niet weet wie Boole is; ....http://nl.wikipedia.org/wiki/George_Boole
Geachte heer Van den haak,
Als u reageert, hou het dan graag sportief. Zonder reden en zonder samenhangende argumentatie een blogger door de mangel halen lijkt me iets voor andere fora.
Vriendelijke groeten,
Webmaster
Ach ja, dat kan U wel vinden maar:....U denkt misschien; …. Dat probleem heeft Popper al voor ons opgelost, Neen, ook karl Popper is een knettergek die denkt dat het weten te populariseren en te valideren is met behulp van een theorie, de theorie van Popper valideert en populariseert de theorie van de rest van de wetenschap, wat een lacher, wat een zwakzinnigheid!
Mijn leermeester zou zeggen, als je veronderstelt dat het denken geen raadsels meer heeft, dan moffel je één van de belangrijkste mysteries onder de tafel. Van het bewustwordingsproces zie je het topje van de ijsberg. Je ontdekt soms stukjes logica, soms kan je een stukje begrijpen van de achtergronden van de manier waarop je reageert. Er is echter geen sprake van dat je jezelf volledig kunt begrijpen. Als ik volledig wil begrijpen hoe mijn hersens werken, kan ik dat alleen maar doen met deze zelfde hersens. Dat is een hond die in zijn eigen staart bijt. Er is een beperking in de kenbaarheid van de natuur, zowel in mijn eigen natuur als in de natuur buiten.” ( H.T.)
En gaat die wetenschapper die U bedoelt dat eens vertellen?