Alleen in het Duitse en Nederlandse taalgebied bestaat er zoiets als de literatuurwetenschap, een wetenschap die de literatuur bestudeert. In de rest van de wereld spreekt men van ‘kritiek’ (critique, criticism), wat dan helaas veel met smaak en minder met onderzoek en zorgvuldig denken te maken lijkt te hebben. Toch bestaat er wel degelijk een literatuurwetenschap die zichzelf op de eerste plaats als wetenschap beschouwt. De vergelijkende of comparatistische literatuurwetenschap is daar een onderdeel van.

Comparatisten vergelijken een literaire tekst met andere literaire teksten, met historische feiten, met muziek en film, met beeldhouwkunst, religie, wetenschap: alles wat buiten deze ene literaire tekst staat. Een comparatist lijkt dus een beetje op de minister van Buitenlandse Zaken van Monaco of Liechtenstein: hij voelt zich verantwoordelijk voor bijna alles wat er is.

Comparatisten zijn in principe generalisten en niets menselijks is ons vreemd, want dat kunnen wij ons eenvoudigweg niet permitteren. Wie echt een gedicht of een roman wil begrijpen, moet heel goed op de hoogte zijn van de wereld waarin dit werk ontstond en moet dus alles over die wereld weten. Zelf vinden wij dit geen slecht uitgangspunt voor mensen die niet noodzakelijk een sonnet of een kortverhaal willen begrijpen (of die misschien nog nooit een sonnet in het wild hebben gezien), maar die zolang ze in de wereld wonen, zoveel mogelijk over die wereld willen leren.

Geert Lernout is gewoon hoogleraar literatuurwetenschap aan de Universiteit Antwerpen, waar hij het James Joycecentrum leidt. Bij Uitgeverij Manteau verscheen eind 2007 zijn boek In den beginne: van Adam en Eva tot Intelligent Design.