door: Mark Geels

Bloggen is niet meer weg te denken uit de moderne informatiegaring. Ook over wetenschap wordt driftig geblogd. Een recente rel in het hart van de wereld der wetenschap-weblogs geeft aan waar het wetenschappelijke bloggen en wat de uitdagingen zijn.

Uitnodiging

In 2005 stuurde een kleine onafhankelijke uitgever, Seed Media, een uitnodiging naar vijftien reeds zeer populaire, Amerikaanse weblog-auteurs met de vraag of ze hun weblog wilde onderbrengen in een nieuw te vormen netwerk genaamd www.scienceblogs.com. Vele auteurs die in het dagelijks leven gewone wetenschappelijke carrières hadden stemden toe en dit vormde de start van een stormachtige groei van Scienceblogs. Los van de meegebrachte lezers groeide de site door de vele verwijzingen die de auteurs naar elkaar maakten en referenties naar artikelen op netwerken zoals facebook, friendfinder en Twitter. En de belangrijkste reden voor de explosieve groei was dat er met veel vuur over controversiële onderwerpen zoals creationisme, religie, pseudowetenschappen en klimaatverandering werd geschreven. De sterren van het netwerk werden blogs zoals Pharyngula (inktvissen, evolutiebiologie), Respectful Insolence (medische pseudowetenschap), Cognitive Daily (cognitieve wetenschappen) en Good Math, Bad Math (wiskunde). In totaal groeide Scienceblogs uit tot een verzameling van ongeveer 80 weblogs.

Massamedia

Kenmerkend voor scienceblogs zijn de diepgravende artikelen met voldoende referenties en discussies. Zij maken de wetenschappelijke resultaten die normaliter achter de betaalsites van Elsevier en andere uitgevers verscholen zijn toegankelijk voor het grote publiek. Vooral de openbare discussies zijn vernieuwend in een veld waar discussies normaliter enkel op congressen plaatsvonden. De groei van Scienceblogs resulteerde er onder andere in dat er naar hun artikelen werd doorverwezen door de New York Times en de National Geographic; artikelen werden verkocht op Amazon voor de e-reader en begin 2009 werden de artikelen door Google News geïndiceerd. Vooral dit laatste had serieuze en fundamentele gevolgen: Bloggers werden ineens journalisten. Top-auteurs hebben een astronomische pagerank van zes op Google. Scienceblogs was massamedia geworden met de daarbij behorende macht en verantwoordelijkheden. Maar op 7 juli jongstleden barstte de bom.

Food Frontiers

Toen verscheen er een nieuwe blog op scienceblogs: Food Frontiers. Dit weblog bleek niet alleen betaald door de multinational PepsiCo maar ook geschreven door medewerkers PepsiCo. In een magerder wordende advertentiemarkt had Seed Media, in een zoektocht naar inkomsten, een blog “verkocht”. Dit alles zonder overleg met overige auteurs, die allen op invitatie een plek hadden verworven. Op Food Frontiers verscheen een verwoestende stortvloed van artikelen met als gevolg dat de andere auteurs van scienceblogs hun onpartijdigheid én dus zorgvuldig opgebouwde geloofwaardigheid voorgoed zagen beschadigd of verdampt. Food Frontiers werd binnen 48 uur van de glasvezel getrokken door Seed Media maar het kwaad was reeds geschied: een kwart van de blogs had zijn vertrek aangekondigd waaronder blockbusters zoals Cognitive Daily en Good Math, Bad Math. Pharyngula ging twee dagen zwart en schreef de omineuze zin: “..Scienceblogs is een zinkend schip….”. Het morrelde al eerder binnen Scienceblogs (over vergoedingen, interne meningsverschillen tussen auteurs, voldoende IT support) maar Pepsigate was de emmer die de emmer goed deed overlopen.

Rise and Fall

Waarom is Scienceblogs vs Pepsico een interessant verhaal? Het dwingt het wetenschappelijke weblogveld na te denken over de rol en het nut van geïnstitutionaliseerde weblogs en hoe daarmee om te gaan in de toekomst. Duidelijke disclaimers zijn een eerste stap zodat de lezer zich goed kan vergewissen wie de auteur is en wat zijn belangen zijn. Door het slinken van Scienceblogs zullen nieuwe, kleinere netwerken ontstaan zoals bijvoorbeeld sciencetopia. Maar de belangrijkste les is dat een groep enthousiaste bloggers binnen vier jaar als massamedia wordt gezien en binnen één week en één actie weer nagenoeg kan verdwijnen als niet alle puntjes op de ‘i’ staan. Integriteit, zorgvuldigheid en rekenschap zijn cruciaal. Ook in het digitale tijdperk.

Dit stuk verscheen oorspronkelijk op www.sciencepalooza.nl

Geschreven in Wetenschap | 0 Reacties | Vaste link | Afdrukken

door: Monika Wolkers

De ontwikkeling van nieuwe media is razend snel. Waren we pakweg twintig jaar geleden nog onder de indruk van e-mail, zo worden we tegenwoordig met onze smartphones 24 uur per dag op de hoogte gehouden van het wel en wee van onze vrienden en publieke helden. Sites zoals Facebook and Hyves verbinden ons met elkaar en via Twitter laten we de hele wereld weten hoe we ons op het moment voelen. De opmars van 4 jaar Twitter lijkt niet meer te stoppen: in het eerste kwartaal van 2010 groeide het aantal tweets naar 4 miljard op de wereld. Voor de één is deze ontwikkeling een zegen, voor de ander een vloek. Wat u er ook van vindt, door de enorme hoeveelheid data die de tweets leveren lenen ze zich uitstekend voor wetenschappelijk onderzoek.

Tweets - korte berichtjes van maximaal 140 karakters - worden opgeslagen en zijn openbaar, en dus toegankelijk voor data analyse. Alan Mislove uit Boston heeft onderzocht welke woorden in de tweets veelvuldig worden gebruikt, en probeert daarmee de gemoedstoestand van de twitteraar te beoordelen.

Om de miljarden woorden te kunnen beoordelen is voor de analyse gebruik gemaakt van een puntensysteem dat door taaldeskundigen is ontwikkeld. Een woord als ‘gelukkig’ of ‘mooi’ scoort hoog op de lijst (6 punten), terwijl ‘bedrog’ of ‘gestolen’ juist heel laag in de puntenscore terug te vinden is (1 punt). Met behulp van dit puntensysteem bestudeerde Mislove hoe positief uitlatingen op verschillende tijdstippen van de dag zijn. Hij vergeleek ook de tweets in de loop van de week en bepaalde of de woonplaats van een twitteraar invloed heeft op zijn of haar berichtgeving. Al deze data werden in kaart gebracht (zie hier en hier)- en de analyse leidde tot interessante conclusies.

In de loop van de dag verschuift het woordgebruik in de tweets aanzienlijk. Zo lijkt de twitterende mens s’ochtends veel positiever dan ‘s avonds, en heeft hij of zij een dip rond lunchtijd. Ook door de week heen zijn er duidelijke verschillen te zien: mensen gebruiken positieve woorden het meest op de zondag. Dat neemt in de loop van de week af tot een dieptepunt op donderdagavond – en dit herstelt zich weer in de loop van het weekend.

Mislove vergeleek ook het taalgebruik van de oostkust van de VS met dat van de westkust. Twitteraars aan de westkust blijken veel meer positief getinte woorden te gebruiken dan hun vrienden aan de oostkust, en de middagdip is ook minder duidelijk meetbaar. Deze laatste vinding gebruikt Mislove als mediastunt: het verschillende woordgebruik laat volgens hem zien dat de mensen aan de westkust gelukkiger zijn dan aan de oostkust. Wat mij betreft is dit een ongeloofwaardige stelling - wie in de VS geweest is weet dat mensen aan de westkust veel liever positieve woorden gebruiken, en dat maakt ze niet per se gelukkiger. Mijn inziens zegt het gemeten verschil dus meer iets over de bestaande cultuurverschillen in taalgebruik- en dat is op zich al een mooie vinding. Om zijn stelling te bewijzen zou Mislove toch meer en grondiger onderzoek moeten verrichten.

Ondanks deze over-interpretatie van Mislove is de studie een mooi voorbeeld wat de mogelijkheden van het internet voor wetenschappelijk onderzoek zijn. De verzamelde data lenen zich voor vele leuke vraagstellingen. In de studie die ik hier beschrijf zou ik toch graag meer willen weten over de verschillen die in de loop van de week gevonden worden. Is het afhankelijk van geslacht en leeftijd? Wat is het netwerk (en dus ook interesse) van degenen die geen dieptepunten in hun taalgebruik beleven? In Nederland heeft het bedrijf Twirus onlangs in kaart gebracht wie nou eigenlijk de Nederlandse twitteraars zijn. Deze informatie kan ook gebruikt worden voor de interpretatie van Twitter-onderzoek.

Ook is het sociologisch gezien interessant wat voor een effect evenementen als de WK voetbal, of ingrijpende politieke beslissingen, als verkiezingen en kabinetsformaties hebben op het twittergedrag, en voornamelijk ook hoe lang bijvoorbeeld de euforie aanhoudt na het winnen van je favoriete partij danwel je eigen ploeg op de WK voetbal. Taaldeskundigen kunnen de Twitterdata uitstekend gebruiken om lokale cultuurverschillen binnen landen of regio’s te bestuderen. Trends in de taal zullen op deze manier razendsnel opgepikt worden. Dit is natuurlijk ook commercieel gezien zeer interessant omdat men snel op trends in kan spelen.

Naast Twitter lenen ook andere moderne media zich uitstekend voor onderzoek. Het volgen van trefwoorden met ‘griep’ door Google bleek de griepgolf van 2008 zeer nauwkeurig weer te geven, deze meting was bovendien superieur in vergelijking tot de traditionele dataverzameling. Het internet kan dus een uitstekende graadmeter zijn voor veranderingen die in de maatschappij plaats hebben. Het enig lastige van deze studies is dat niet alle opleidingsniveaus en leeftijdsgroepen onder de gebruikers even goed gerepresenteerd zijn en dit generaliserende conclusies uitsluit.

Dit stuk verscheen oorspronkelijk op www.sciencepalooza.nl

Geschreven in Wetenschap | 0 Reacties | Vaste link | Afdrukken

door: Eva van den Broek

Zal Bouterse bij zijn inauguratie zijn excuses aanbieden over de Decembermoorden? Economisch onderzoek suggereert dat het onverstandig zou zijn.

Op 12 augustus wordt Desi Bouterse geïnaugureerd als staatshoofd van Suriname. Zijn geestelijk leidsman, Steve Meye, heeft laten weten dat Bouterse de nabestaanden van de Decembermoorden om vergeving gaat vragen. Sinds Bouterse zich elf jaar geleden tot het Christendom bekeerde, is hij een ander man geworden, volgens Meye (zie Volkskrant 22 juli). Dat valt te hopen: in Nederland is hij bij verstek veroordeeld tot elf jaar voor cocaïnehandel, en het proces over zijn directe aandeel in de Decembermoorden loopt nog. De politieke verantwoordelijkheid ervoor heeft hij al op zich genomen.

Het effect van excuses op een gedupeerde

Wat kan zijn verontschuldiging dan nog voor effect hebben? Een excuus doet niets: Bouterse doet niet de belofte dat hij het nooit meer zal doen, er wordt geen smartengeld uitgewisseld, laat staan dat zijn excuses het toegebrachte verdriet teniet kunnen doen. Kortom, excuses zijn lege woorden en wat voor uitwerking ze hebben is moeilijk te bevatten. Twee onderzoekers uit Zwitserland hebben het effect van excuses op een gedupeerde onderzocht. Ze lieten 356 proefpersonen elkaar in tweetallen ‘economische’ schade toebrengen en zich daarvoor verontschuldigen.

De onderzoekers wilden onderscheid maken tussen oprechte excuses na een daad die per ongeluk begaan was, en valse excuses na een opzettelijke daad. Daarom schotelden ze de koppels proefpersonen één van de volgende twee situaties voor. In de eerste situatie kon de dader kiezen of hij geld van de ander wilde afpakken. Voor de gedupeerde was het dan volkomen duidelijk dat het afpakken met opzet gebeurde. In de tweede situatie was het onduidelijk of het afpakken opzettelijk was. Het geld werd in dit geval door de onderzoekers afgepakt, en de eventuele dader (de proefpersoon) kon dat nog terugdraaien door een meerkeuzevraag te beantwoorden. Bij het juiste antwoord werd het afpakken teruggedraaid en hield het slachtoffer zijn geld. Gaf de dader, al dan niet expres, het foute antwoord, dan kreeg hij het afgepakte geld van het slachtoffer. In alle gevallen kon de dader een boodschap (meestal een excuus) achterlaten voor het slachtoffer. Ten slotte kon de gedupeerde de boosdoener straffen door een deel van het gewonnen geld te vernietigen.

Excuses werken soms in je nadeel

Wat blijkt: excuses verminderen de daaropvolgende straf, maar niet altijd - soms werken excuses juist averechts. Als het onduidelijk was of de dader expres het foute antwoord had gegeven, hielp zijn verontschuldiging wel degelijk om straf te ontlopen. Maar een excuus voor een opzettelijke misdaad haalde niets uit. Sterker nog, zulke excuses werden in het experiment extra zwaar gestraft. De onderzoekers concluderen met een sceptische noot: iedereen betuigt spijt, ook degenen die helemaal geen spijt hadden van hun daad, omdat ze denken daarmee hun straf te kunnen ontlopen. Die hoop op strafvermindering snappen gedupeerden, en daarom werken excuses averechts als iemands opzet aanwijsbaar is.

De inauguratieplechtigheid was eerst gepland voor 3 augustus, maar Bouterse wenste uitstel om meer buitenlandse staatshoofden te kunnen ontvangen. Hugo Chávez komt, de Guyaanse president Bharrat Jagdeo heeft toegezegd; Evo Morales van Bolivia is uitgenodigd. Kennelijk wil Bouterse zijn officiële excuses breed uitmeten. Tenzij hij in 1982 per ongeluk opdracht tot executie heeft gegeven, lijkt dat onverstandig.

Dit stuk verscheen oorspronkelijk op www.sciencepalooza.nl

Geschreven in Wetenschap | 1 Reacties | Vaste link | Afdrukken