09 Mei 2010, 10:54
Hoewel wetenschappelijk ambassadeur en volksheld Frank De Winne met het leeuwendeel van de aandacht ging lopen, zorgde het eredoctoraat van voorzitter Rajendra Pachauri aan de Universiteit Antwerpen ervoor dat het IPCC weer even in de Belgische media kwam. De man moest in de krant en op televisie vooral doen wat hij ongetwijfeld recent tot in den treure deed: verantwoording afleggen voor enkele, zij het spijtige, onzorgvuldigheden bij de rapportage van het IPCC. Onzorgvuldigheden die niet toevallig op en rond de top in Kopenhagen opdoken in de media... en die eigenlijk slechts een krasje vormen op de stevige wetenschappelijke wolkenkrabber die de IPCC-rapporten zijn. Of zoals hij het zelf verwoordde: ’t Is niet omdat er één naald in de hooiberg zit, dat het plots allemaal naalden zijn...
Bij global change denkt zowat iedereen nog steeds in de eerste plaats aan de opwarming van de aarde. Soms lijkt er hier een soort klimaatmoeheid op te treden. Men beseft wat er aan de hand is, men beseft dat er iets moet gebeuren... maar men gelooft eigenlijk niet dat er ooit echt een ingrijpend politiek akkoord zal komen. Een beetje zoals onze binnenlandse politiek. Toch is global change een veel diverser fenomeen dan opwarming: grootschalige landgebruiksveranderingen, veranderingen in stofstromen, wijzigende waterkringloop en wijzigende hydrologie, biodiversiteitsafname,.... Nog een minder breed bekend fenomeen, maar daarom potentieel niet minder belangrijk, is de verzuring van de oceanen. Een artikel recent online gepubliceerd in “Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS) waarschuwt onomwonden voor de grootschalige effecten die zulke verzuring kan hebben op de oceanen.
Verzuring van de oceanen is gelinkt aan verhoogde CO2-concentraties in de atmosfeer. De oceaan vormt een belangrijke opslagplaats voor atmosferisch CO2 en absorbeert een belangrijk deel van de extra koolstof die door onze beschaving in de lucht wordt geblazen. Wanneer dit CO2 in de oceaan oplost, zorgt het voor een afname van de pH, oftewel een toename van de zuurtegraad. pH is een logaritmische schaal (de negatieve logaritme van de concentratie aan H+ ionen). Momenteel is de pH van de oceaan ongeveer gelijk aan 8,1 (met een geografische variatie van 8,0 tot 8,2). Hoewel wetenschappelijke consensus zeker niet bereikt is, schat men in dat de verzuring van de oceanen door toenemende atmosferische CO2 tussen de 0.1 en 0.5 eenheden zal zijn tegen 2100. Dit lijkt weinig, maar gezien het een logaritmische schaal is, betekent dit toch tussen 25 en 150% verzuring over de komende eeuw. Let wel: verzuring betekent niet dat de oceaan ook effectief zuur wordt. Met een pH een stuk boven 7 zal ze nog steeds basisch zijn. Verzuring wijst hier op een afname van de pH.
Zo’n daling is niet zonder gevolgen voor het oceanische ecosysteem. Verschillende studies hebben afnemende pH gelinkt aan reducties in fotosynthese en groei bij fytoplankton, de basis van het oceanisch voedselweb. Een belangrijk probleem is verzuring ook voor alle organismen met een kalkschaal of kalkskelet, zoals schaaldieren, koralen en verschillende algensoorten. Hun schaal uit calciumcarbonaat wordt immers vatbaarder voor oplossing. In de recente studie in PNAS kwamen wetenschappers van de Stanford Universiteit (California, USA) op het idee om de gevolgen van drastische wijzigingen in oceanische pH te onderzoeken in geologische afzettingen. Ze kozen hiertoe een Chinese kalksteenafzetting van zo’n 250 miljoen jaar geleden. De afzetting dateert uit een tijd met gigantische vulkaanexplosies, die een massale hoeveelheid CO2 in de atmosfeer brachten. Uit analyse van de lagen afgezet voor en na de uitbarstingen (die zo’n miljoen jaar aanhielden), concluderen de wetenschappers dat tot 90% van alle leven in de oceaan uitstierf als gevolg van de verzuring en de verhoogde CO2-concentraties, de grootste massa-extinctie ooit in de oceaan.
De auteurs wijzen erop dat dit een worst-case scenario is en dat het allemaal waarschijnlijk niet zo’n vaart zal lopen. Eén miljoen jaar van uitbarstingen bracht 2 tot 10 keer meer CO2 in de atmosfeer dan onze moderne beschaving ooit zal doen. Toch vormen dergelijke studies een belangrijke waarschuwing: zelfs een extinctie van 10% van de oceanische organismen kan dramatische gevolgen hebben. Bovendien brengt onze beschaving het CO2 aan een veel sneller tempo in de atmosfeer, een fenomeen waarvoor geologisch geen referenties te vinden zijn. De wetenschappers van Stanford zijn dan ook duidelijk: “Misschien wordt het allemaal niet zo erg als 250 miljoen jaar geleden, maar toch is het duidelijk dat we beter nu optreden, omdat we de werkelijke aard van de gevolgen liever niet experimenteel willen ondervinden”.
Geschreven in
Meest recent
Vaste link
Niet voor droogstoppels!
