Planeet Oceaan

Onbemande robot onderweg van de VS naar Spanje

01 December 2009, 10:45

Onlangs kreeg ik een uitnodiging van mijn Spaanse collega Enrique Alvarez om in de haven van het schilderachtige vissersdorpje Bayona in Noord-Spanje de aankomst van de eerste onderwaterrobot te vieren die de Atlantische Oceaan is overgestoken. De oversteek wordt uitgevoerd binnen het Integrated Ocean Observing Systeem (IOOS) van de National Oceanic and Atmospheric Administration, NOAA, en de Rutgers Universiteit. Aan de Europese kant werkten onder andere de universiteiten van de Azoren en Las Palmas aan het unieke project mee.

De robot werd op 27 april voor de kust van New Jersey in de VS te water gelaten. Zdenka Willis de directeur van IOOS, doopte hem Scarlet Knight. Studenten van het Coastal Ocean Observation Lab van de Rutgers Universiteit loodsen vanaf die dag de in het water zwevende robot of ‘glider’ dagelijks naar de andere kant van de oceaan. Op animaties is te zien hoe een glider ook de contouren van het onderzoeksgebied volgt. Een beetje zoals een Tomahawk-kruisraket, een soort onbemand vliegtuigje of robot die de contouren van het landschap volgt en zo vaak ongezien zijn doel kan bereiken.

Gliders veroveren de oceanische ruimte
De ontwikkeling van zelfstandig opererende onderwatervaartuigen (AUVs) voor het doen van onderzoek begon in het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw. Vaak gebeurde dit in de laboratoria of spinn off bedrijven van grote onderzoek instituten zoals het beroemde Woods Hole Oceanographic Research Institution (WHOI) aan de Atlantische kust in de buurt van New York en Scripps Institution of Oceanography in La Jolla, Califonie. De glider werd ontwikkeld door een oud werknemer van WHOI, ingenieur Douglas Webb’ die nu een bedrijf met dezelfde naam heeft. Behalve wetenschappers is ook de Amerikaanse marine geïnteresseerd in deze intelligente ‘kruisraketten van de oceaan’.

Gliders hebben geen propellers zoals onderzeeërs en de meeste andere onderwatervaartuigen. Ook is het gebruik van batterijen vanwege hun korte levensduur geen oplossing voor de voortstuwing. Voor de aandrijving wordt op een slimme manier gebruik gemaakt van het drijfvermogen van de glider. Hierbij wordt het vaartuigje zwaarder of lichter gemaakt dan het water waarin deze zich bevindt. De hoeveelheid water van een theekopje is hiervoor genoeg. Hierdoor daalt of stijgt de glider in de waterkolom. Door er vleugels aan te bevestigen wordt de verticale beweging omgezet in een voorwaartse horizontale beweging. Het gevolg is dat de glider zich in een zaagtand patroon door het water beweegt. Voorzien van een staartvinroer is de torpedovormige glider in staat om een reeks van waarnemingen te doen tot op een van te voren bepaalde diepte. De verzamelde gegevens worden zo gauw de glider aan het oppervlak komt per satelliet naar het grondstation gestuurd waar ze worden verwerkt. Ook krijgt de glider per kerende post instructies voor de volgende duik.

Hiermee is de droom van één van de beroemdste Amerikaanse oceanografen van de vorige eeuw werkelijkheid geworden. In 1989 schreef Henry Stommel in het pas opgerichte populaire vakblad ‘Oceanography’ een sciencefictionachtig essay over een vloot van duizend onderwatervaartuigen: de Slocum gliders. Ze werden aangestuurd vanuit een Slocum Mission Controle Centrum op een eilandje voor de kust van het Woods Hole Oceanographic Institution, waar hij werkte. Zoals zo vaak in de wetenschap wilde hij zijn visionaire droom met gepaste voorzichtigheid bekend maken. Nu, slechts twintig jaar later, verkennen ruim 3000 Argo floats dagelijks de bovenste twee kilometer van de oceaan om ons te helpen bij het doen van klimaatvoorspellingen, zijn glider missies bijna dagelijkse kost en worden er allerlei nieuwe AUVs voor speciale toepassingen ontwikkeld. Stommel noemde zijn gliders naar Joshua Slocum, die in 1895 op 24 april in zijn eentje met zijn sloep Spray uit Boston vertrok voor een reis van ruim drie jaar rond de wereld.

Scarlet Knight steekt de Atlantische Oceaan over
Gezien de uitnodiging van mijn Spaanse collega ga ik er van uit dat deze oversteek van een Slocum glider wel lukt. Een eerdere poging met de RU 17 was mislukt; bij de Azoren verloor men het vaartuigje door vermoedelijk een botsing met een vis, uit het oog. Uiteindelijk lijkt een glider van nog geen twee meter zonder een goed functionerend GPS systeem, toch weer snel op de spreekwoordelijke speld in de hooiberg. De informatie die toen werd verzameld heeft goed geholpen om de poging van de huidige transatlantische glider RU 27, tot een succes te maken. Met een snelheid van ongeveer een kilometer per uur kan de RU 27 de hemelsbrede afstand van 5.323 kilometer tussen Amerikaanse Tuckerton in New Jersey en Cape Tourinan, de meest westelijke kaap van Galicië in Spanje, in ongeveer 240 dagen afleggen. Oceaanstromingen zoals de Golfstroom hebben hier echter een grote invloed op. Het is de kunst om handig gebruik te maken van deze stromingen om zo snel mogelijk aan de andere kant van de oceaan te komen of zoveel mogelijk gegevens te verzamelen tijdens de oversteek.

Het navigeren van de Scarlet Knight lijkt dus in dit opzicht op het navigeren van Columbus toen hij op pad ging om Amerika te ontdekken. Het grote verschil is dat de navigators nu thuis zitten en gebruik maken van satellietopnamen en computermodellen om de koers te bepalen. Het verloop van de tocht is op het web te volgen: op 25 augustus werd Scarlet Knight bij de Azoren door duikers begroet en op dag 201 bereikte deze ridder de Spaanse wateren.

Studenten bespreken de plannen en volgen de glider Scarlet Knight in het ‘mission control center’ van het onderzoekinstituut van de Rutger Universiteit in de VS. Foto credits: Rutgers Universiteit.

Onderwaterrobots hebben de toekomst
Hoewel er natuurlijk meer universitaire operationele centra zijn voor het inzetten van gliders is het Coastal Ocean Obeservation Lab van de Rutgers Universiteit wel een mooi voorbeeld. Op hun website kan men de verschillende gliders die zijn ingezet volgen. Door de bloggende studenten en jonge onderzoekers is dit een attractieve interface met het innovatieve en moderne oceanografische onderzoek van de 21ste eeuw. De avonturen van een glider in Antarctica of de Middellandse Zee laten zich lezen als een jongensboek. Op dit moment worden er vier missies uitgevoerd in het Caribische gebied, bij Longyearbyen op Spitsbergen, bij het Amerikaanse onderzoekstation Palmer op het Antarctisch Schiereiland en de Trans Atlantische oversteek van Scarlet Knight. De laatste heeft op 30 november een afstand van 7.360,62 kilometer afgelegd in 217 dagen. Nog ruim 128 kilometer en hij zal worden opgepikt.

Gliders worden in de operationele oceanografie gebruikt om mariene informatie te verzamelen over het ‘weer in de oceaan’. Als je het vergelijkt met de inzet van onderzoekschepen is het een goedkope en betrouwbare manier om onder alle weersomstandigheden informatie over de oceaan te verzamelen. Ook wordt er stevig geïnvesteerd in de ontwikkeling van nieuwe onderwaterrobots, die voor speciale taken zullen worden ingezet. Hierbij kun je denken aan het monitoren van het ontstaan van gevaarlijke algenbloeien waardoor vissen kunnen sterven en het in kaart brengen van de vorm van ijsbergen en ijs-shelfs om een indruk te krijgen van de snelheid waarmee deze verdwijnen door de klimaatverandering. Zo investeerde de National Science Foundation onlangs ruim een miljoen US$ in de ontwikkeling van nieuwe zwermen van onderwaterrobots ter grootte van een voetbal, voor het monitoren van ondiepe zeeën zoals de Noordzee. Waar blijven de door klimaatverandering zo bedreigde ‘Lage Landen’ in dit geheel, vraag ik me dan maar weer eens af? In Nederland en in mindere mate België is de politieke moed ver te zoeken voor gerichte investeringen in een marien informatiesysteem over de Noordzee. Men wacht tot Europa dit voorschrijft.

Baiona: landingsplaats van Scarlet Knight
In de uitnodigingsbrief wees Enrique Alvarez er op dat Baiona de plek is waar ‘Europa voor het eerst over het bestaan van Amerika vernam’. Enrique komt uit Noord-Spanje. Eens vertelde ik hem dat ik Barrios de Luna, een onmogelijk dorp in het Cantabrische gebergte in Noord-Spanje, goed kende omdat ik daar mijn veldwerk als geologie student deed. Hij schoot in de lach en liet me een prachtig plaatje van zijn geboortedorp Barrios de Luna, zien Hoewel hij nu in Madrid leeft, klopt zijn hart nog in Noord-Spanje.

Baiona is inderdaad de plek waar Martin Alonso Pinzon (1441 – 1493) die als kapitein eigenaar van de Pinto met Columbus naar Amerika was vertrokken, in maart 1493 landde. Hij was voor Columbus een lastige en ongehoorzame expeditie deelnemer, die vaak zijn eigen gang ging. Op de terugweg nam hij bij de Azoren de benen om als eerste in Spanje aan te komen en de eer voor zichzelf op te eisen. Dat lukte niet omdat de Spaanse koning hem niet wilde ontvangen. Vlak daarna stierf hij aan een geslachtsziekte.

Websites bij dit Planeet Oceaan blog:

UPDATE: Scarlet Knight aangekomen in Spanje (10/12/2009 op eosmagazine.eu)

rucool.marine.rutgers.edu/

rucool.marine.rutgers.edu/atlantic/

www.webbresearch.com/Default.aspx

www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=115887

www.whoi.edu/page.do?pid=7016

Geschreven in Wetenschap Vaste link

Botsingen en de gevolgen voor de mens

03 November 2009, 09:39
In de afgelopen maanden stonden de kranten vol van botsingen in de aardkorst die voor veel ellende zorgden en zowaar een botsing met een steen uit de ruimte. Deze spatte op 13 oktober rond zeven uur ‘s avonds in de atmosfeer uit elkaar. Dat laatste gebeurde boven de Nederlandse provincie Groningen, de plek waar ik mijn jeugd doorbracht en geologie studeerde. Er was geen schade.

De botsingen in de aardkorst vonden vooral plaats in de buurt van Indonesië en bij Samoa een eilandengroep in de Stille Oceaan. Een aardbeving met een kracht van 8,0 op de Schaal van Richter, veroorzaakte bij deze eilandengroep op 30 september een vloedgolf van ruim zeven meter. Hoewel er snel een tsunami-waarschuwing was afgegeven, was de tijd te kort om het hoger gelegen binnenland in te vluchten. Na een paar minuten rolde de vloedgolf het eiland op, doodde ongeveer 190 mensen en richtte tot soms 1,5 kilometer landinwaarts grote schade aan.

Een paar uur later vond er voor de kust van het Indonesische eiland Sumatra ook een zware aardbeving plaats. Met een kracht van 7,2 op de Schaal van Richter, was men even bang dat er ook hier een tsunami zou ontstaan. De angst voor een tsunami zoals op de Tweede Kerstdag van 2004, zit er nog diep in. Voor de kust van Indonesië werd snel een alarm afgegeven dat na een uurtje al weer kon worden ingetrokken. In de omgeving van de havenstad Padang stortten vooral huizen en bruggen in en werden soms hele dorpen onder modderstromen bedolven.

Voor de kust van Indonesië komen vaker zware aardbevingen voor. Deze zijn het gevolg van het verdwijnen van de Indisch-Australische plaat onder de Euraziatische. Dat gebeurt met een snelheid van ongeveer zes centimeter per jaar, wat grote spanningen in de ondergrond geeft. Die komen tot expressie in wat wij aardbevingen en vulkaanuitbarstingen noemen.

Platentektoniek
De aarde is opgebouwd uit een aantal schillen zoals de kern, mantel en aardkorst. De laatste is de flinterdunne buitenste laag, die bestaat uit negen grote en twaalf kleinere platen. Volgens de theorie van de platentektoniek, bewegen deze zich aan de plaatgrenzen ten opzichte van elkaar met een gemiddelde snelheid van 0,5 tot 8,5 centimeter per jaar. De zes continenten liggen op evenzoveel platen. Dat zijn de continentale platen. Een bekend voorbeeld van een plaatgrens die uit elkaar gaat is de Mid-Atlantische Rug. Hier zijn Afrika en Zuid-Amerika en Europa en Noord-Amerika, in de loop van miljoenen jaren uit elkaar gedreven omdat er steeds gesteente vanuit de mantel tussen de twee continenten wordt gedrukt.

De platen van de aardkorst hebben een verschillende dikte. De oceanische zijn zwaarder dan de continentale, die uit een mix van gesteenten bestaan. De oceanische platen zijn ook relatief jong. Ze zijn niet ouder dan 180 miljoen jaar. De continentale platen kunnen wel 4 miljard jaar oud zijn. Omdat ze lichter zijn drijven ze vaak op de oceanische platen. De beweging van de verschillende platen wordt veroorzaakt door convectiestromingen in de mantel. Hierdoor wordt nieuwe korst toegevoegd in de gebieden waar de platen uit elkaar gaan bij de Mid-Oceanische Ruggen, en verdwijnt het weer waar convectiestromingen weer in de mantel terug duiken. De energie hiervoor wordt geleverd door het verval van radioactieve elementen zoals uranium en thorium, in het binnenste van de aarde. De Mid-Oceanische Ruggen vormen een gigantische bergketen van 65.000 kilometer. Door de warmte van het omhoogkomende gesteente ontstaat een bergrug van 2000 kilometer breed, die zich 3000 meter boven het oppervlak van de oceaanbodem verheft. Bij de afkoeling zakken de plakken lava dieper weg en wordt de oceaan ook dieper.

Op plaatsen waar de zwaardere oceanische onder de lichtere continentale korst duikt, ontstaan in oceaan vaak tot twaalf kilometer diepe troggen zoals de Marianne Trog. De plaatsen waar dit gebeurt, worden subductie-zones genoemd. Hier ontstaan veel aardbevingen door het schoksgewijs verschuiven van de plaatgrenzen. De ‘Ring van Vuur’ markeert een reeks van subductie-zones rondom de Stille Oceaan, waar de grote Pacifische plaat onder andere platen wegduikt. Ook wordt er allerlei materiaal van de ene plaat afgeschraapt. Op een diepte van 100 tot 150 kilometer wordt het water in het gesteente zo verhit dat magmavorming plaatsvindt. Dat leidt dan weer tot het ontstaan van vulkanen aan het aardoppervlak en eilandenbogen zoals de Indonessiche archipel, langs de wegduikend plaatranden.

De 65.000 kilometer lange bergrug in de oceaan.

Vliegende stenen
Brokstukken ruimtepuin die vanuit de ruimte de atmosfeer van de aarde binnendringen, verbranden meestal. Dit leidt, vooral ‘s nachts, tot schitterende verschijnselen waarbij meteoren als vallende sterren en sterrenregens zijn te zien. Soms verbrandt het puin niet en slaat het restant als een meteoriet in. Bij het passeren van de dampkring ontstaat dan een vuurbol, een indrukwekkend verschijnsel dat ook bij daglicht zichtbaar kan zijn. De steenmeteoriet van ongeveer een kilo die op 7 april 1990 bij Glanerbrug in Nederland insloeg, veroorzaakte een dergelijke vuurbol. Hierdoor was het grootste deel van deze meteoriet al in de atmosfeer verbrand. Na het afremmen en uitdoven maakt een meteoor nog een vrije val van enkele minuten, waarbij hij afkoelt. Aan de hand van de samenstelling van de meteorieten kan worden nagegaan waar deze vandaan komen. Soms is dat van de maan, maar meestal zijn ze afkomstig uit een planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter.

De snelheid waarmee meteoren de atmosfeer binnendringen varieert van 35.000 tot 250.000 kilometer per uur. Het zijn alleen de zeldzamere, zeer grote meteoren die weinig hinder ondervinden van de dampkring en bij inslag een grote krater veroorzaken. Zeer bekend is de inslag die 65 miljoen jaar geleden plaatsvond aan de grens van het Krijt en het Tertiair, waarbij de Chicxulub krater op het Mexicaanse schiereiland Yucatan ontstond en de dinosauriërs uitstierven. Rond die tijd sloeg er ook dichter bij huis een meteoriet in: de onlangs door de Britse geologen Simon A. Stewart en Philip J. Allen ontdekte Silverpit krater in de Noordzeebodem. De centrale krater heeft een diameter van ongeveer drie kilometer. Om het kratergat liggen tot op een afstand van tien kilometer ringen van dalen en heuvelruggen die soms vijftig meter hoog zijn.

Inslagen hebben ook effect gehad op de mens. Zo was een komeet die boven Noord-Amerika in meerdere stukken uiteenviel, mogelijk de oorzaak van de temperatuurdaling aan het begin van de Jonge Dryas, een koude periode van 12.800-11.600 jaar geleden. In Noord-Amerika stierf bij het begin van deze periode de megafauna met sabeltandtijgers, reuzenluiaards, mastodonten en mammoeten uit. In totaal legden 35 zoogdier- en 19 vogelgeslachten het loodje in Noord-Amerika. Ook verdween de Noord-Amerikaanse Clovis-cultuur die uit prehistorische jagers bestond. Interessant is dat er ook in België sporen zijn aangetroffen van de temperatuurdaling aan het begin van de Jonge Dryas. In Lommel zijn in dekzanden sedimenten aangetroffen met dezelfde buitenaardse samenstelling als in Noord-Amerika.

De meteorietkrater bij Jabal Waqf as Swann in Jordanië die tussen de 7500 tot 10.000 jaar oud is, wijst op een catastrofe die zich voordeed tijdens het begin van onze beschaving. De inslag had een kracht van 5000 atoombommen van het Hiroshima-type. Zo’n inslag moet grote verwoestingen hebben aangericht in het gebied dat we nu Jordanië, Irak, Syrië, Libanon, Palestina en noordelijk deel van Saoedi Arabië noemen.

Slachtoffer
Aardbevingen en tsunami’s maken tegenwoordig vaak veel slachtoffers. De economische en maatschappelijke schade is vaak erg groot omdat de meeste menselijke activiteiten in deze gebieden plaatsvinden. Dit zal ondanks de tsunami-waarschuwingsystemen, niet zoveel veranderen omdat onze activiteiten zich in toenemende mate in de kuststrook concentreren.

De kans dat je geraakt wordt door een meteoriet is uitzonderlijk klein: één op honderd miljoen. Toch overkwam dit de veertienjarige, Duitse schooljongen Gerrit Blank op 10 juni. Het gevolg was een tien centimeter lange brandwond op zijn linkerhand door een meteoor met de afmetingen van een erwt. In 1954 vloog een meteoor ter grootte van een honkbal door het dak van een huis in Arizona, USA en verwonde Ann Hodges in haar middagslaapje. Zij had een flinke wond op haar heup. Op 25 september sloeg om negen uur ‘s avonds, een meteoriet ter grootte golfbal een gat in de Nissan Pathfinder van Yvonne Garchinsk in Ontario, Canada. In Groningen waren er geen gewonden; wel werden er prachtige foto’s gemaakt van deze botsing tussen ruimtepuin en de aarde.

Websites

http://www.spacepage.be

http://nl.wikipedia.org/wiki/Aardbeving

http://en.wikipedia.org/wiki/Tsunami

http://www.natuurinformatie.nl

http://www.prh.noaa.gov/ptwc/

Geschreven in Wetenschap Vaste link

Botsingen tussen mens en zee

28 September 2009, 10:29

Als walvis zit het je in deze tijd van rampenfilms over het klimaat ook niet mee. Vandaag spoelde volgens een Nederlandse krant een walvis aan in Antwerpen. De beter geïnformeerde Belgische kranten berichten over weer een dodelijk treffen tussen deze zeezoogdieren en de mens. De kapitein van de Summer flower had er blijkbaar geen idee van dat hij een walvis, de gewone vinvis, had aangevaren en via de nog steeds niet uitgediepte Schelde, meenam naar de Antwerpse haven. Het is niet de eerste keer dat de Summer flower voor verassingen zorgt. In 2003 zat er volgens een rapport van de Internationale Maritieme Organisatie IMO, een Colombiaanse verstekeling tussen de bananen. Hij had wel een partij hard drugs bij zich.

The Age of Stupid The Age of Stupid - screenshot

En dan de rampenfilms. Had de documentaire van Al Gore nog enige zin omdat hij eindelijk de politiek in de Lage Landen wakker schudde, de heisa rondom de Brits docudrama The Age of Stupid komt op mij over als een ‘hel en verdoemenis’ preek uit het begin van de negentiende eeuw. Waag het niet er een andere, wellicht wat genuanceerdere mening op na te houden. Immers, ‘we hebben maar drie maanden meer’ zegt de gedreven en inventieve, Britse producer Franny Armstrong in het actualiteiten programma Netwerk. Drie maanden tot de klimaatconferentie in Kopenhagen. Drie maanden om de planeet te redden. Van wat vraag ik me dan af. Wij hoeven de planeet immers niet te redden. De planeet zorgt wel voor zich zelf en dat doet ze al vierenhalf miljard jaar. De menselijke activiteiten zijn sinds het midden van de vorige eeuw wel aardig uit de hand aan het lopen. Daar moeten we inderdaad iets aan doen. Maar asjeblieft niet aan de planeet. Laten we niet de ambitie hebben de sloot te redden in plaats van de drenkeling.

De oceaan binnen het Systeem Aarde
Vanuit de ruimte werd duidelijk dat de naam van onze blauwe planeet niet goed is gekozen: water overheerst, niet land. Toen we deze naam lang geleden verzonnen, was ons beeld als typische landbewoner, gekleurd door onze directe omgeving. Immers we zijn geen vissen, maar rechtoplopende, zeer intelligente en inventieve landzoogdieren, nauw verwant aan chimpansees en bonobo’s. Met behulp van de technologie hebben we onze stempel gedrukt op onze omgeving. Die technologische ontwikkelingen, een snelle bevolkingsgroei en een hoge levensstandaard dragen nu vooral bij aan de huidige milieuproblemen waaronder de klimaatproblematiek en de stijging van de zeespiegel.

De foto van de ‘Opkomende Aarde’ die de astronaut Bill Anders in de kerstnacht van 1968 maakte, heeft onze kijk op de planeet veranderd. Als een prachtige blauw-witte parel met een flinterdunne, beschermende atmosfeer schittert de Aarde die wij met miljarden andere organismen delen, aan het firmament. Wetenschappers spreken tegenwoordig van het Systeem Aarde, techneuten van het Ruimteschip Aarde en de milieubeweging soms van Moeder Aarde. Hoe het ook zij; de naam doet geen eer aan de gigantische waterplas van iets meer dan 361.000.000 km² die 70,9 procent van het oppervlakte van onze planeet bedekt. De foto van Bill Anders leidde – volgens Al Gore in zijn documentaire en boek ‘Een Ongemakkelijke Waarheid’ – ook tot de moderne milieubeweging en vele milieuwetten.

Binnen het Systeem Aarde onderscheiden we een paar grote deelsystemen of ‘sferen’ als de atmosfeer, hydrosfeer, biosfeer en lithosfeer, die ruwweg alle gassen, al het water, al het leven en alle gesteenten omvatten. De Atmosfeer is een dunne beschermende gasvormige laag van 800 km dik rondom de Aarde. De meeste massa en wel 75 procent bevindt zich in de onderste twaalf kilometer. Hier speelt zich het weer zich af. Het is deze flinterdunne laag die leven mogelijk maakt en ons beschermd. Op de maan ontbreekt die beschermende laag evenals op de meeste planeten in ons zonnestelsel. Daar is geen leven zoals wij dat kennen. Als landbewoner leven wij op onze planeet op de bodem van een ‘oceaan’ van lucht.

Bron: website Universiteit van Bristol; http://www.gly.bris.ac.uk/www/ESS/

De oceaan is ons onderwerp. Een ‘bak met water’ van 1.300.000.000 km³, waarvan we nauwelijks weten wat er allemaal in zit en welke processen er in plaats vinden. De diepste plek is de Marianatrog bij het eiland Guam. Hier werd op 23 januari 1960 aan boord van de Trieste een diepte van 11.521 meter gemeten door de aquanauten Jacques Piccard en Dan Walsh. Zij zijn de enige twee mensen die ooit het diepste punt van de oceaan hebben verkend; heel wat minder dan de twaalf astronauten die op de maan zijn geweest. Wat het diepste punt betreft varieert de maximale gemeten diepte overigens rond de 10.923 meter. De mens heeft de oceaan onderverdeeld in een viertal oceanen: de Stille, Atlantische, Arctische en Indische Oceaan. In 2000 is hier de Zuidelijke Oceaan aan toegevoegd. De gemiddeld diepte van de oceaan is 3.790 meter. De massa van de oceaan is slechts 0,023 procent van de totale massa van de Aarde. Slechts drie procent van het water is zoetwater.

De zee en de mens
De oceaan vangt het zonlicht op en verdeelt het over de Aarde. Daarmee vormt de oceaan het vliegwiel van het klimaat met de poolgebieden als gigantische koeltorens. Er zijn diffuse grenzen met de lithosfeer en de bewegende ‘platen’ die de bodem van de diepzee vormen, met de atmosfeer en met de hydrosfeer. Hierdoor is regen eigenlijk water dat tijdelijk is geleend van de oceaan en er in een eeuwigdurende cyclus in terugkeert. Het leven op aarde is ontstaan uit de oceanen en overleeft binnen smalle fysische en chemische marges. Na de tijd van de dino’s is het nu die van de zoogdieren. Maar het zijn de activiteiten van één diersoort, de huidige mens, die zichzelf en andere diersoorten met uitsterven bedreigd.

Na ruim dertig jaar werken voor en met wetenschappers, is het me duidelijk dat die het zelden of nooit eens zijn. Bovendien zijn het ook maar mensen en vertonen ze de meest belabberde menselijke trekjes. Dat neemt niet weg dat de meeste onderzoekers het er over eens zijn dat er iets met het klimaat aan de hand is, dat de menselijke activiteiten daarbij een belangrijke rol spelen en dat honderden miljoenen mensen op de verkeerde plek wonen: de kust. Daarom is het goed dat de politiek, ook in Nederland waar men geen oog heeft voor de zee, en brede publiek die de politici benoemd, wakker worden geschud en in actie komen. Daarom zal ik The Age of Stupid of zoals de Standaard van 22 september kopte De eeuw van de onozele kinderen of de Terugblik op een stom tijdperk van de Volkskrant, met kritische blik bekijken.